Ciscar

Ciscar is een klein dorp in de Ribagorza streek van de provincie Huesca. Uit Benabarre de N-230 nemen naar het zuiden, naar Lérida. Na enkele km links afslaan naar Caladrones en Ciscar (HU-V-9323). Laat je voertuig achter bij de brug aan de ingang van het dorp. Wandel naar de andere kant van het dorp en zoek naar de tekens van de GR-18 naar het noorden. Het tracé van de GR-18 volgt de río Cajigar en daalt langzaam af in de bedding. Na ca. 600m eindigt het spoor in de bedding ong. 100m ten zuiden van de molen aan het einde van de rij bomen die het restitutiekanaal afboorden (zie 12). De GR draait rechts naar de rivier, de molen is rechtdoor.

Foto's: 4.x.2022

De molen is in slechte staat. Het dak is ingevallen en de voorgevel (4) is grotendeels weg. De ingang is in de wand op het oosten (rechts in 4) en opent in een kleine ontvangstruimte die uitgeeft op de werkplaats met de stenen.

Behalve één steenkoppel (5) konden we geen andere apparatuur aantreffen. Tegenover de molenstenen rusten twee rollerstenen (6). Nuttig in een oliemolen, maar niet hier. Hun diameters zijn 160 en 116 cm, en beide zijn 50 cm dik.

(7) Stenen gemerkt Fabrication 🟌 La Ferté 🟌

(8) Oog van de loper; let op de 6-puntige ster.

De tekst rond het oog van de loper suggereert dat we kijken naar stene uit La Ferté. Maar ik twijfel toch een beetje.

Laten we eerst eens kijken naar stenen die zeker uit La Ferté komen. Rond het oog zien we altijd de naam van de producent: Grande Société Meulière Dupety Orsel & Cie (Alquézar, 9 links), Alexandre Fauqueux & Cie (Sallent de Gállego, 9 midden). Als regel zijn de woorden gescheiden door één of drie vijf-puntige sterren. De steen hier vertoont echter zes-puntige sterren (8, 9 rechts)!

(10) La Ferté geschreven met een underscore.

Let ook op de aanwezigheid van een underscore tussen La en Ferté (10). De officiële spelling die we ook aantreffen op de stenen van de voormelde leveranciers, is zonder een underscore. Een échte producent uit La Ferté zou zo'n fout niet maken. Mijn conclusie is dat dit geen stenen zijn van een groot merk. Is het namaak? Of is het gewoon naamdropping: de stenen zijn op dezelfde manier samengesteld als die van La Ferté, maar ze worden elders gemaakt. Voor het antwoord op die vraag is onderzoek nodig in de archieven van de molen, de verkoper en diens leverancier.

Een soortgelijke steen bevindt zich in de molen van Cortillas (Molino de Cosme). Wellicht waren stenen van topmerken te duur voor kleine molens, die het moesten stellen met merken die slechts een verwijzing naar de beroemde oorsprong bevatten.

Achter de molen (12 ①) ligt een relatief grote vijver (11) die goed zichtbaar is in de luchtfoto's (12 ②). Ook de rest van de waterwerken zijn nog goed herkenbaar in het landschap. Het kanaal wordt omzoomd door bomen (12 ③) en kan gemakkelijk zo'n 300 meter naar het noorden worden gevolgd tot aan de Cajigar rivier. In de veldnotities van de IGN-kaart MTN50-0289 (1948) staat hier het toponiem La Presa, dat in geen enkele gedrukte versie voorkomt. We konden echter geen spoor van een voormalige dam vinden. Uiteindelijk volgden we de rij bomen verder naar het noorden tot aan de ingang van het congosto. Ook hier konden we geen spoor van een kanaal of een dam ontdekken. Misschien was er nooit een permanente dam en werd er een tijdelijke dam gebruikt die elk jaar werd herbouwd.

De rij bomen ten zuiden van de molen (12 ④, 4 rechts) groeit langs het restitutiekanaal dat het water na het werk terug naar de rivier leidde. Het water werd niet rechtstreeks teruggevoerd naar de rivier. Het restitutiekanaal mondt uit in de Barranco del Romeral (12 ⑤), een zijrivier die eerst een stuk parallel loopt aan de río Cajigar voordat hij erin uitmondt.

Lees ook:
† Un molino en Ciscar — el Gurrión viii.2024, № 176, p24-27 — Download PDF
‡ Regreso a Alcampell — el Gurrión viii.2025, № 180, p20-22 — Download PDF