Troncedo
Foto's: 03.VI.2003
| English | |
||||
|
Molens in Altoaragón - aceitero
Troncedo |
||||
| Troncedo is een dorpje op de weg van
Tierrantona naar Graus. Beide vind je op elke redelijke kaart. Het is best
om de wagen op het dorpsplein achter te laten en van daaruit de weg zuidwaarts, richting
Graus, af te wandelen. Je zal de molen al heel snel zien liggen onder een hoogspanningslijn.
Het pad naar de molen start in één van de bochten.
De witte pijl geeft de ingang aan, de zwarte toont de weg.
De molen is in prima staat. Als ik de eigenaar was, zou ik de zaak opvegen,
waar nodig een dropje olie geven en toeristen rondleiden tegen een kleine vergoeding.
Foto's: 03.VI.2003 |
|||||
 |
 |
|
| Molino de Troncedo | Interieur |
| Troncedo's molen is bijna onzichtbaar onder de weelderige vegetatie. Idem voor het pad erheen. Tenzij je het geluk hebt dat het pas geruimd is, kan je beter niet te licht gekleed gaan. De ingang is verborgen achter een waterval van klimop. Je komt binnen langs een dubbele deur. Nadat je ogen aangepast zijn aan het duister, zul je een grote werkruimte ontdekken. het lijkt overigens alsof de molenaar net weg is en zo dadelijk van de bar terugkeert. | Links zie je eerst de pers, dan meer in de diepte ook de balsa (links) en rechts ervan de opslagruimtes (algorínes). In de tegenover liggende muur is er een opening naar een tweede ruimte met voedertroggen voor de dieren die het wiel (ruello) moesten rond trekken. Het is wel een beetje speciaal dat die kamer in de molen zelf opgenomen is. Meestal, als ze al aanwezig is, bevindt de rustruimte voor de dieren zich naast de molen (als in Bara) en niet er in. |
 |
 |
|
| containers (algorín) voor opslag van verse olijven. | Balsa met ruello. |
| Olijven werden bij aankomst in de
molen eerst afgeladen in de tijdelijke opslagplaatsen. Soms (bijv.
Castilsabás) droeg de muur een azulejo om aan te geven
welke algorín bestemd was voor wiens olijven.
De eerste stap in de winning van de olie bestond er in om de olijven te kneuzen. Dat gebeurde in de balsa waar de ruello door een dier werd rond getrokken. |
In de meeste molens
(bijv. Abizanda, Coscojuela)
is de balse aan simpel rond vlak met een kleine boord.
In Troncedo is de balsa-ruello machine omgevormd voor een zo sterk mogelijke
automatisatie. Een goed bewijs dat efficiëntie niet noodzakelijk
synoniem is voor computers.
De ruello en een houten kist zitten vast op een gemeenschappelijke as. De kist werd volgeladen met olijven. |
 |
 |
|
| Aan de achterkant van de kist zit een klep. De opening kan geregeld worden met een schroef. Een gebogen, metalen staaf vast aan de kist dwingt de olijven die door de gleuf naar buiten komen van het centrum naar de buitenkant van de balsa in de baan van het wiel. Uiteindelijk komen ze terecht in de goot aan de buitenrand van de balsa. | Een klein plaatje (dat ook met de houten kist mee beweegt) duwt de gekneusde olijven naar een zone waar de goot dieper en breder is. Hier schept de molenaar de massa uit om ze naar de pers te brengen. (Let ook op de schraper die de ruello pulp vrij houdt.) |
 |
Voor de volgende stap in het
proces stapelt de molenaar de pers (prensa) afwisselend met ronde matten
(esteras) en pasta uit de balsa.
Daarna draait hij aan het groot stuur-wiel om de druk te verhogen
om de olie uit te drijven. Het olie-water mengsel komt terecht in de
eerste stenen pila. Vandaaruit loopt de olie over in een tweede bekken.
Het blok van de pers draagt een label: La MaquinistaWe hebben dezelfde fabrikant gezien in de molen van Mipanas op een pers model 82 uit 1880 ! |
|
| prensa met pilas |
 |
merk op de pers | |
 |
|
Inleiding Leer hoe een molen werkt Bezoek de molens Litteratuur en weblinks © en e-mail: |
||
|
Volgende halte op het aceitero pad
|