Molens in Altoaragón - harinero, central eléctrica

Puyarruego

Puyarruegoligt op de weg naar de befaamde Garganta del Añisclo (Vallée de la Niscle voor de Fransen). Rij L'Ainsa uit, richting Bielsa en de Franse grens. Links af in Escalona en volg de weg tot je de splitsing naar het dorp bereikt. Er is een parking links net voor de brug. Het kan er wel eens wat drukker zijn, want dit is één van de meest bezochte stranden van de Sobrarbe streek. De molen ligt in het bed van de rivier en krijgt water van de Río Vellos.
Deze molen is ook ideaal gelegen om er een bezoekerscentrum voor het Nationaal Park van Ordesa van te maken.

Foto's: I.1998, III.2000, VII.2000, XI.2004, XI.2005


(1) Molen van Puyarruego uit het oosten		(2) Molen van Puyarruego uit het zuiden

Loop naar de brug. Het canal loopt onder de brug door. Het komt van rechts waar het water tapt uit de Río Vellos die rechts is in foto 1 en vooraan op foto 2. Een pad loopt naast het kanaal naar links en leidt je naar de molen (rode pijl).

Het complex telt twee kleine constructies. De harinero (3, 4) is het kleinst met de ronde pannen die gewoonlijk pas meer naar het zuiden gebruikt worden (zie Naval, Sarsa) De krachtcentrale is ruimer en draagt een golfplaten dak van Uralita.


(3) Molens van Puyarruego uit het oosten		(4) Molens van Puyarruego uit het zuiden

De molen dateert uit de 16de eeuw. In 1920 werd ze ook electriciteits centrale. De kaar (editie 1952) toont een leiding die naar het zuiden loopt tot in San Vicente bij Labuerda. Er was onderweg een aftakking naar Muro de Vellos, een dorpje dat zichtbaar is vanuit Puyarruego. De generator werd definitief uitgeschakeld in 1980.

Beide molens waren zorgvuldig afgesloten. Ik kon er dus niet in. Ik kon wel door een spleet turen en het lijkt er op dat alle apparatuur gesloopt is. Een generator en wat andere spullen liggen buiten tegen de muur (foto 7). Let ook op de oude verroeste pylonen (foto 3, 4). Er ligt nog een exemplaar in het dorp.


(5) Oude molensteen		(6) Oude molensteen; het profiel nog zichtbaar

Buiten de bloemmolen vonden we twee gebroken molenstenen. Anders dan de meesten hebben deze hier geen tweede leven gevonden als pikniktafel (zie Sarvisé, Allué en vele andere plaatsen). Op een van de stenen is het patroon van de richels nog duidelijk zichtbaar.

Tracht achter de molen je weg te vinden naar het einde van het aanvoerkanaal (8) op de wand. Het canal is breed en diep en eindigt op dezelfde hoogte als het dak. Er is geen embalse om het water op te slaan want de rivier staat nooit droog. Dit is geen molen die last zal hebben met zijn water voorziening. Ten tijde van ons bezoek had het kanaal reparaties ondergaan, maar ik geloof niet door een vakbekwaam persoon.


(7) Generator en andere spullen		(8) Einde van het aanvoerkanaal

Het kanaal isover het grootste deel van zijn lengte in een redelijk goede toestand. Vanaf de molen loopt het langs de linker oever (blauwe stippen in foto 2), dan onder de brug en verder stroom opwaarts tot het de Río Airés (zijrivier van de Río Vellos) bereikt (foto 13). Hier gaat het kanaal ondergronds en komt weer boven aan de overkant. Het loopt dan verder (blauwe pijlen) en bereikt de dam een honderdtal meter verder.

De dam (presa) ligt verschillende honderden meter stroom opwaarts van de molen. Foto's 9, 10 en 11 tonen de afdamming en de eerste meters van het kanaal. Ze tonen ook dat het niveau van het water wel eens kan veranderen.

De dam was niet altijd op dezelfde plek. In het rivierbed vind je op verschillende plaatsen duidelijk niet natuurlijke gaten (foto 12). Ze verraden de positie van eerdere dammen. Bezoek de pagina over Javierre de Olsón voor gelijkaardige gaten met een paal er nog in.


(9) Dam november 2004		(10) Dam november 2005


(11) Dam maart 2000		(12)

		Ooit was deze molen eigendom van Ramón de Mur, barón de Pallaruelo. Bezoek Escalona en leer hoe hij zijn rechten veilig stelde.
(13)

	Volgende halte op het electriciteits-pad of lees over Puyarruego.	Inleiding Leer hoe een molen werkt Bezoek de molens Litteratuur en web-links © en e-mail:
	Path: Home / Altoaragón: oude watermolens